Tegeltotaal 2022 - nr. 1

THEMA MOZAÏEK

Creatieve wellness van Impex
Creatieve wellness van Impex

Oud speelgoed in moderne ­versies

De grote herontdekking van mozaïek

Wanden van Villa Romano aangetast maar mozaïek bleek tijdloos
Wanden van Villa Romano aangetast maar mozaïek bleek tijdloos

Over mozaïek valt veel te zeggen en nog meer in beeld te tonen. Het is van alle tijden en nauwelijks onderhevig aan mode. Wel worden er telkens nieuwe vormen, materialen en kleuren uitgeprobeerd maar daarvan is het merendeel een blijvertje.

Renée de Haan

Onder de noemer mozaïek zijn de meest uiteenlopende technieken en formaten verzameld. Waar houdt het op? Volgens de kenners bij een formaat van 5 x 5 cm maar zelfs dat wordt al lastig want het vierkantje van circa 2 x 2 cm is allang veranderd in een driehoekje, zeshoekje, langwerpige strookjes, schubben of minicirkels. Nu met een introductie van de lange vinger, de oval finger. Dergelijke nieuwkomers ontstaan op basis van het succes van een groter formaat tegel in die vorm.

Hernieuwde ontdekking

Over mozaïek kan een logboek geschreven, met evenzovele illustraties; we beperken ons tot een kleine inzage in de mogelijkheden en de verklaring van het hedendaagse succes. Omdat de wanddecortegels met telkens repeterende stompzinnige afbeeldingen verdwenen zijn, kreeg mozaïek een hernieuwde ontdekking. Dat is niet de enige oorzaak waarom het ook in Noord-Europa een weergaloos succes is geworden dat alleen maar gaat toenemen. Projecten, showrooms, producenten, overal komt mozaïek voor het voetlicht. Tot 25 jaar geleden was dat voorbehouden aan een paar gespecialiseerde merken zoals Bisazza en Sicis voor Italië en Ezarri en Reviglass voor Spanje. Vanuit Turkije wordt het al eeuwen toegepast in badhuizen. Vanuit Portugal is de vloed aan mozaïek iets minder, maar wel met een heel eigen signatuur. En natuurlijk betrekken velen het alternatief uit China en India.

Italië

In Italië zien we hoe er schilderijen werden ingelegd met kleine stukjes steen of glas. Op Sicilië is de Villa Romana één opeenvolging van vloervelden waar taferelen een verhaal vertellen van de bewoners en de omgeving. Hoe die duizenden vierkante meters ooit zo precies aangevoerd en ingelegd zijn, blijft een wonder. Dé school waar nog altijd les gegeven wordt in het maken van mozaïek staat in het Italiaanse Spilembergo en vierde begin dit jaar haar 100ste bestaan. Een bezoek hier blijkt een bron van inspiratie en wie de tijd heeft kan zich inschrijven voor een cursusweek vanaf april tot het najaar.

Gewaagde kleuren in banen geleid bij Hisbalit
Gewaagde kleuren in banen geleid bij Hisbalit

Spanje

In Spanje kennen we de Moorse mozaïeken in natuursteen, zoals in het Alhambra, maar vooral Gaudi heeft de kunst van het inleggen eind 19de eeuw een heel ander élan gegeven: art nouveau met gekleurde stukjes keramiek in grillige vormen. Dankzij het groeiende toerisme vanaf de jaren ’50, werden vooral in de kuststreken razendsnel hotels gebouwd waar een zwembad niet mocht ontbreken. Mozaïek was daarvoor nummer één en vaak kon een afbeelding of logo worden opgenomen.

Noord-Europa

Het inleggen van glas of steen gebeurde uiteraard ook in Noord-Europa. Maar vaak was de uitvoering minder verfijnd of gemaakt met 5 x 5 cm en groter. In Frankrijk bestond puur mozaïek wel degelijk. Hier viel sinds midden 19de eeuw de firma Émaux de Brilliard niet meer weg te denken. Ontstaan vanuit een knopenfabriek ontwikkelde zich ten zuiden van Parijs een concern met luxe mozaïeken en verfijnde patronen. Twintig jaar geleden stond het op de rand van een faillissement, omdat de belangstelling in eigen land sterk achteruit liep en de internationale armslag te klein bleek. Na reorganisaties behoort het nu tot de internationale top, met recent projecten in Brussel voor het metrostation en een fraaie wand bij Schiphol Airport.

Oorzaken succes

Er lopen diverse lijnen uit het recente verleden die de reikwijdte van mozaïek hebben veroorzaakt.

Fototechnieken als extra stimulans hier bij Reviglass
Fototechnieken als extra stimulans hier bij Reviglass

Conclusie

Puzzelen met kleine stukjes steen, keramiek of glas blijft het grootste speelgoed van de ontwerpers. Met kleuren en vormen in allerlei combinaties. Het blijft letterlijk klein en fijn. En gaat niet snel vervelen, zoals die oubollige decortegels van vroeger juist wel. Dus de keuze is duurder, zeker gezien de intensiteit van de verwerking, maar ook duurzamer. Nu de interieurarchitecten meer dan ooit worden ingezet bij begeleiding van projecten, zullen zij mozaïek vaak meenemen in hun plan. Het kan een kleine rand zijn in een groot vlak, een douchewand, maar ook aan de buitenzijde van een gebouw levert het bijzondere effecten op. Er komen zelfs nieuwe bedrijven bij, die zich uitsluitend op mozaïek richten in de productie. Als het goed wordt verwerkt, krijgt die toepassing een waarde die blijft. ■

Afmetingen sluiten op elkaar aan door standaardmaten
Afmetingen sluiten op elkaar aan door standaardmaten

U bevindt zich hier:
HOME
Een greep uit onze artikelen
Artikelen uit 2022
Artikelen uit 2022 - nr. 1
De grote herontdekking van mozaïek
VAKBLAD voor de architect, verwerker en profesionele handel
MENU < terug